Gülümseyerek ve umutlarla teslim ettik geçmlşi geleceğe

Mesud Barzani’nin sonu Mahabad Cumhuriyeti ve Molla Mustafa Barzani’nin sonuna benzer mi?

Mahabad Cumhuriyeti, siyasal deneyiminden ders çıkartmayan Mesud Barzani‘nin, Kürdistan sevdası sonunu babası Molla Mustafa Barzani‘nin, sonuna benzetir mi?

Kürdistan’ı kurmak isteyenler “Kıssa’dan Hisse” almasalar da tarihten bir Mahabad Cumhuriyeti, diye bir Devletçik geldi-geçti. Bu devletçik İran‘ın, Mahabad bölgesinde yaşayan kürtlerin İran şahının bir anlık gafletinden yararlanılarak isyan etmesiyle kurulmuştu. Ruslara, İran toprakları üzerinden mühimmat göndermek istenmesini Rıza Şah‘ın, reddetmesi ve bu cevabın karşılığında ittifak güçlerinin ülkeye girmeye başlamasıyla Rıza Şah‘ın istifa etmek zorunda kalması İran merkezi hükümetinde otorite boşluğunu yarattı.

Mahabad Cumhuriyeti, 22 Ocak 1946’da İkinci Dünya savaşından sonraki mücadelelerin yarattığı otorite boşluğunun ortamında İran‘ın, Mahabad bölgesinde Sovyetler Birliği‘nin de desteğiyle İran‘ın, Mahabad Bölgesinde kuruldu.

Sadece bir süreliğine Ottonomi elde etmiş sözde bir Kürt devleti olan Mahabad Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği‘nin, diğer devletlerle yaptığı anlaşmalar sonrasında İran‘dan, çekilmesi ve İran‘ın, 2. Dünya savaşı öncesindeki statüye kavuşmasıyla, İran Rejimine karşı direnemedi. Mahabad Cumhuriyeti devleti içerisindeki ağalık düzenini savunan aşiretler ve Merkeziyetçi yapıyı savunan güçler arasındaki çelişkiler derinleşirken sözde devlet de zayıflatıldı ve aynı yıl içinde (17 aralık 1946) yıkıldı

Kürtler, aradan geçen 71 yıl sonrasında Molla Mustafa Barzani‘nin, içerisinde olduğu kısa süreli kurdukları Mahabad Cumhuriyeti, benzeri bir yapıya oğlu Mesud Barzani‘nin, ön ayak olması ile yine bir Kürdistan kurma arzusuyla yanıp tutuşuyorlar. Mahabad Cumhuriyeti, Çekirdeğini bazı üst sınıf zengin kürt işadamları ve birkaç da din adamının oluşturduğu Cumhuriyet gibi büyük bir kelimenin arakasına sığınmak isteyen büyükçe bir aşiretti.

Mesud Barzani‘nin babası Molla Mustafa Barzani, 2. Dünya Savaşı’nda karışıklıklardan yararlanarak 1943’te Bağdat yönetimine başkaldırdı. Ağustos 1945’te geniş çaplı bir ayaklanmaya dönüşen bu hareketin bastırılması üzerine aşiretiyle birlikte İran‘a geçti. 13 Ocak 1946’da, Sovyetler Birliği’nin, desteğiyle İran sınırları içinde Azerbaycan Millî Hükûmeti ile birlikte kurulan Kürt Mahabad Cumhuriyeti‘nin, kuruluşunda önemli rol oynadı. SSCB‘nin İran’dan çekilmesi ve İran‘ın, Mahabad Cumhuriyeti‘ne son vermesiyle SSCB‘ye kaçtı.

İran‘a geçtiğinde açık kollarla karşılanan Molla Mustafa Barzani ve Barzani aşireti, sözde devletleri (Mahabad Cumhuriyeti) dağıldıktan sonra sadece kontrolleri altına giren İran Kürdistan Demokrasi Partisi kaldı.

Yorum Bölümü

You must be Giriş to post a comment.