Gülümseyerek ve umutlarla teslim ettik geçmlşi geleceğe

Nispi Temsil Sistemi ve Çoğunluk Sistemi

Nispi Temsil Sistemi : Nispi temsil, her partinin seçmenlerden aldığı oy oranında milletvekili çıkarmasını öngören sistemdir.
Bu sayı, bir seçim çevresinde kullanılan geçerli oylar toplamının o seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısına bölünmesiyle bulunur. Nispi Temsil Sistemi’nin (Yüzde 10 barajı) getirdiği en büyük sorun halkın önemli bir bölümünün tercihlerinin TBMM’de temsil edilememesinden kaynaklanıyor. Bu durum özellikle 2002 genel seçimlerinde çarpıcı bir sonuca neden olmuş, oyların yüzde 46,5’i Meclis’te temsil edilmemişti. yine bu seçimde AKP yüzde 34,29 oy oranıyla TBMM’deki koltukların yüzde 66’sını almıştı.

Türkiye‘deki mevcut seçim sistemi 1982 Anayasası’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte “Nispi Temsil Sistemi” ve yüzde 10 ülke barajı uygulamasına geçildi. “Nispi Temsil Sistemi“, milletvekilliklerinin, partilerinin aldığı oy oranına göre paylaştırılmasını içeriyor. Bu sisteme göre seçimlerde ülke genelinde geçerli oyların yüzde 10’unu geçemeyen partiler milletvekili çıkaramıyor. Yönetimde istikrar amacıyla ülkeler değişik oranlarda seçim barajı uyguluyor. Ancak en yüksek baraj Türkiye’de. Avrupa ülkelerinde seçim barajı en düşüğü yüzde 0,67 ile Hollanda’da olmak üzere en fazla yüzde 5 oranında uygulanıyor.

Çoğunluk Sistemi :  Bölge daraldıkça büyük partilerin avantajına olan Çoğunluk sistemi, Çok parçalı bir siyasi yapının Meclis’e yansımasının önüne geçerek tek parti hükümetlerinin kurulmasına olanak sağlıyor. belli yerde bir parti bir oy bile fazla alsa, o yerdeki tüm milletvekilleri o partiden çıkar. bir bölgede beş milletvekili çıkartılacak, oyların yüzde beşinden az olanlar baraja takılırlar. Daraltılmış bölgede, seçim sistemi icabı baraj olur. Ancak seçim çevresi barajı konulmasa bile her bir seçim çevresinde kendiliğinden fiili bir baraj oluşuyor. Bu da partiler arasında temsil adaletsizliğine yol açabiliyor ve küçük partilerin mecliste temsil edilmesi olasılığını düşürüyor.TBMM’de temsil edilmeyen sayısı artıyor.

Daraltılmış bölge yada Dar bölge demokratik bir sistem ancak adil değildir.Seçmen, partiden çok adaya göre oy kullanıyor. Bu da dar bölgedeki seçimlerde etnik, mezhepsel köken ve ekonomik güç gibi etkenlerin vurgulanmasına neden olabiliyor. En büyük sakıncalarından biri, o bölgede nüfuzlu olan cemaat, tarikat, ağalık gibi sistemlerin etkisine açık olmasıdır. bölge adaylarının önemini artırırken milletvekili adaylarının ufkunu da kendi seçim bölgelerine daraltmak anlamına geliyor. böyle bir sistemle seçilenler, ulusal sorunlar yerine, yerel sorunlara daha ağırlık verebilirler Yerel seçimlere benzer “icraatçilik” önem kazanacak. Seçmen ile milletvekili arasındaki bağ güçleniyor. Seçmen ve aday arasında ve siyaset arenasında ülke sorunlarının ağırlığı azalırken ve “bölgecilik” artacak.

Siyasi seçimlerin demokrasilerde ne kadar mühim olduğu aşikâr. Şaibeli seçimlerin demokrasiyi baltaladığı da ayrı bir gerçek. “Nispi Temsil Sistemi“nde çoğunluktan çok çoğulculuk söz konusudur. “Nispi Temsil Sistemi“e göre çoğunluk sistemi daha acımasız bir sistemdir

Son genel seçimlere göre Dar bölge sisteminin Antalya’da nasıl sonuçlanabileceği şöyle:

1 milyon 178 bin seçmenin oy kullandığı Antalya’da
AKP 461.257 oyla 6,
CHP 390.223 oyla 5 ve
MHP 245.439 oyla 3 milletvekili çıkardı.
TBMM’ye 14 milletvekili gönderen kentte seçmen sayısı 1 milyon 387 bin dolayındaydı.
Antalya nüfusu, birbirlerine yakın ilçeler gözetilerek yaklaşık 100 biner kişilik 14 bölgeye bölünmesi durumunda CHP’nin yüksek oy oranına sahip olduğu ve nüfus açısından da kalabalık olan
Muratpaşa
CHP: 113.386 oy,
AKP: 80.698 oy ve
MHP: 43.953 oy ile
Konyaaltı
CHP: 33.868 oy,
AKP: 20.925 oy ve
MHP: 11.782 oy gibi bölgeler dışında CHP herhangi bir milletvekili çıkaramıyor.
Merkezdeki bu ilçelerde de ciddi bir oy oranına sahip AKP, çevre ilçelerdeki gücüyle milletvekili sayısını neredeyse ikiye katlıyor. Hatta en az iki milletvekili çıkarabilecek bir bölge olan Muratpaşa’da iktidar lehine yapılacak bir bölümlendirme ile AKP buradan da milletvekili çıkarabilir.
Bu durumda 14 milletvekili olan kentin,
11-12 milletvekili AKP’ye, 2-3 milletvekili ise CHP’ye gidiyor ve MHP 3 olan milletvekilliklerinin tamamını kaybediyor. Baraj büyüyor.

 

Yorum Bölümü

You must be Giriş to post a comment.