Gülümseyerek ve umutlarla teslim ettik geçmlşi geleceğe

Toprakta ender bulunan değerli metaller.

Toprakta ender bulunan değerli metaller ile kastedilen niyobyum ve tantal içeren koltan, yarı iletken olan germanium, doğada saf halde bulunmayıp, havada bulunan oksijenle reaksiyona giren lityum ve doğada nikel elementi ile beraber yer alan kobalttır.

 Toprakta ender bulunan değerli metaller arasında en önemlisi altından sonra metal yatırımlarının yeni adresi olma yolunda ilerliyen kobalttır. “Co” ile sembolize edilen, 27 atom numaralı kimyasal bir element bu metale verilen kobalt ismi, Almanca “cin” veya “kötü ruh” anlamına gelen “kobold” kelimesinden türetilmiştir. Kobalta korkutucu bir anlam yüklenmesinin sebebi, cevher işlendiğinde oksitlenen arseniğin ölümcül ve korkutucu dumanlar çıkarmasından korkan madencilerin bu ismi kullanmış olmasıdır.

 Farklı üretim alanlarında büyük bir öneme sahip kobalt, kendine özgü fiziksel-kimyasal özellikleri nedeniyle başka maddeler kullanılarak ikame edilemeyen birkaç temel işleve dönüşüyor.

 İki ya da fazla bileşenli toz metallerin yapıştırılmasında ve kesici takımlarda, Seramik, cam ve metal birleştirmelerinde, jet motoru gaz türbinlerinde, Jet Motoru gaz türbinlerinde bulunan süper alaşımlarsa, Paslanmaz çelik üretiminde, Mıknatıslar ve veri saklama cihazlarında, Boya sektöründe renk verici pigmentlerde, tıpta (Radyoterapi – Işın tedavisi), Elektrolizle kaplama işleminde kobalt kullanılırken gelişen teknoloji sonucunda günümüzde en çok kullanılan pil türü lityum akülerde de (Lityum iyon pil) kobalt kullanılır.

 Pek çok elektronik cihazda tekrar tekrar şarj edilmek suretiyle kullanılan yüksek kapasiteli lityum pillere giderek daha fazla ihtiyaç duyuyor. Cep telefonları, tabletler, elektrikli arabalar, dizüstü bilgisayarlarlar ve diğer taşınabilir elektronik cihazlar gibi birçok teknoloji ürününü çalıştıran bataryaların en önemli bileşenlerinden birisi kobalttır.

 Dünya genelinde üretilen toplam 130 – 140 bin tonla yüzde 60’ını tek başına üreten Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) kobalt üretiminde dünyada ilk sırada. Bu değerli metal rezervinin üçte ikisine sahip ülke birbirine düşman aşiretlere bölünmüş durumda. Kobaltın yanı sıra başka madenlere de sahip olmasına karşın dünyanın yoksul ülkeleri arasında bulunan Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yaşanan yolsuzluklar ve madenlerde çocukların çalıştırılıyor oluşu alıcıları yeni kaynak arayışlarına sevk etmekte.

 Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden sonra dünyadaki mevcut kaynakların büyük çoğunluğunun yer aldığı ülkeler Avustralya, Belçika, Brezilya, Çin, Kanada, Küba, Fransa, Finlandiya, Hindistan, Japonya, Madagaskar, Fas, Norveç, Rusya, Güney Afrika, Uganda ve Zambiya.

 İthalat listesinin ilk sırasında ise toplam ithalatın yüzde 43’ünü gerçekleştiren Çin yer alıyor; onu yüzde 13’lük payla ABD ve yüzde 11’lik payla Japonya takip ediyor. Toprakta ender bulunan değerli metallerin tamamı dikkate alındığında rezerv miktarı ve çeşidi ülkelere göre değişmekle birlikte en zengin ülke Çin’dir. 1995’te ABD’de bu alandaki bir fabrikayı satın alırlar, ardından söküp Çin’e götürürler. Bu metallerin çıkarılması ve rafine edilerek saflaştırılması yoğun enerji tüketiminin yanı sıra büyük çevre kirliliğine de yol açıyor ama Çin bunlara aldırmıyor.

 2019 yılında değişik ülkelerdeki kobalt üretimi ton olarak şöyledir: Demokratik Kongo Cumhuriyeti 100.000, Küba 3500, ABD 500, Kanada 3000, Rusya 6100, Çin 2000, Filipinler 4600, Yeni Gine 3100, Avustralya 5100, Yeni Kaledonya (Fransa’ya bağlı) 1600, Fas 2100, Çin 2000, Güney Afrika 2400, kalan ülkeler 5100. ve önümüzdeki on yılda ihtiyacın 200.000 tonu aşması beklenmektedir.

 Toprakta az bulundukları için petrol konusunda olduğu gibi ender bulunan değerli metaller konusunda da ülkeler arasında kavga vardır. ABD Başkanı Donald Trump, bir yıl önce sürpriz bir şekilde Danimarka’ya bağlı başkenti Nuuk olan Grönland Adası’nı satın almak istediğini ifade etti. Hem Danimarka hem de Grönland Adası Özerk Yönetimi tarafından şaşkınlıkla karşılanan bu teklif kabul edilmemişti. Daha sonra yapılan araştırmalarda bu adanın toprakta ender bulunan değerli metaller bakımından zengin olduğu saptanmıştı. Rezerv ne kadardır, çıkarılmaları ne kadar kazançlı olur, şimdiden bilinmez ama rezervi kapatmak doğrusu fena düşünce değildir ve Trump da bunu yapmaya çalışmıştı.

 Türkiye’de, dünyada çok nadir bulunan kobaltın durumu;
 Türkiye’nin bilinen nikel rezervleri toplamı 40 milyon ton. Türkiye’de mevcut kobalt sahaları arama ve işletme aşamasına göre gruplandırıldığında 8 adet arama ruhsatlı; 5 işletme ruhsatlı saha olmak üzere toplam 13 adet kobalt ruhsatı mevcut bulunuyor. Türkiye’de kobalt kaynağı olarak Adana – Tufanbeyli, Balıkesir – Dursunbey, Elazığ – Keban, GümüşhaneŞiran, Kastamonu – Küre, Manisa – Merkez, Manisa – Turgutlu, Sivas – Suşehri ve Uşak – Banaz’da kobalt bulunuyor.

 Kobalttın en büyük rezervinin bulunduğu Afrika değişik ülkelerin yoğun olarak faaliyet gösterdikleri, sermaye ihraç ettikleri bir kıtadır. En başta Çin gelirken Çin’i, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika Cumhuriyeti ve Sahra’nın güneyindeki Afrika’da son on yılda etkinliği özellikle artan Türkiye geliyor.

Yorum Bölümü

You must be Giriş to post a comment.